System Wjazdu/Wyjazdu: Wytyczne dla straży granicznej dotycząace praw podstawowych

Na podstawie badań przeprowadzonych w okresie od maja do września 2024 r. Agencja Praw Podstawowych UE (FRA) opracowała zestaw zagadnień dotyczących praw podstawowych związanych z funkcjonowaniem systemu EES, które były przedmiotem konsultacji z praktykami i ekspertami podczas warsztatów we wrześniu 2024 r. oraz w trakcie szkoleń organizowanych przez Europejską Agencję Straży Granicznej i Przybrzeżnej.

Niniejsze wytyczne są przeznaczone dla funkcjonariuszy straży granicznej w państwach członkowskich UE, którzy pracują na poziomie operacyjnym. Dotyczy to przede wszystkim personelu pracującego przy kontrolach pierwszej linii. Jego celem jest wspieranie funkcjonowania systemu wjazdu/wyjazdu zgodnego z prawami podstawowymi.

Wytyczne dla straży granicznej koncentrują się na czterech obszarach operacyjnych, które w badaniach uznano za najistotniejsze dla ochrony praw podstawowych:

• informowanie obywateli państw trzecich;
• przetwarzanie danych osobowych;
• wspieranie obywateli państw trzecich o szczególnych potrzebach;
• traktowanie osób przekraczających dozwolony okres pobytu.

Nadal mają zastosowanie zabezpieczenia przewidziane w innych instrumentach prawnych UE, takich jak kodeks graniczny Schengen.  Żadne z postanowień niniejszych wytycznych nie ogranicza obowiązujących standardów i zabezpieczeń w zakresie praw podstawowych ani nie wpływa na nie niekorzystnie.

Wytyczne te uzupełniają wytyczne FRA z 2020 r. „Kontrole graniczne a prawa podstawowe na lądowych granicach zewnętrznych”, które mają ogólne zastosowanie do zadań związanych z zarządzaniem granicami i nie odnoszą się do zadań związanych z EES.

Niniejsze wytyczne są publikowane wraz z osobną publikacją wytycznych dla kadry kierowniczej EES i kadry kierowniczej wyższego szczebla na przejściach granicznych, System Wjazdu/Wyjazdu: Wytyczne dla kadry kierowniczej dot. praw podstawowych, 2025 r. Zawiera on wybrane kluczowe wyniki badań.