System Wjazdu/Wyjazdu: Wytyczne dla kadry kierowniczej dotyczące praw podstawowych

Poniższe wnioski zostały uzyskane w wyniku badań jakościowych.

• Badania terenowe na przejściach granicznych sugerują, że ogólnie prywatność jest lepiej chroniona na granicach powietrznych, z pewnymi wyjątkami w okresach intensywnej podróży.
• Zdaniem ekspertów z Niemiec, Francji i Włoch interoperacyjność systemów informatycznych UE zwiększa ryzyko związane z ochroną danych.
• W Bułgarii i Polsce specjaliści ds. ochrony danych i pracownicy naukowi zauważyli, że luki w zakresie zdolności administracyjnych i procedur operacyjnych, w połączeniu z ograniczonym nadzorem, mogą prowadzić do nieuprawnionego dostępu do danych EES, stwarzając ryzyko naruszeń ochrony danych.
• Pewien pracownik naukowy w Bułgarii zidentyfikował zagrożenia dla prawa do dobrej administracji i prawa do skutecznego środka odwoławczego, ponieważ obywatele państw trzecich mogą napotkać trudności w dostępie do własnych danych przechowywanych w EES lub poprawieniu lub usunięciu nieprawidłowych danych.

Ankieta przeprowadzona wśród funkcjonariuszy straży granicznej ujawniła następujące ustalenia.

• 87 % funkcjonariuszy straży granicznej uważa, że dostępność komfortowych warunków zapewniających prywatność jest ważnym zabezpieczeniem jakości danych (n = 176) [iii] „n” oznacza liczbę funkcjonariuszy straży granicznej, którzy odpowiedzieli na konkretne pytanie na wszystkich dziewięciu przejściach granicznych, na których przeprowadzono badania terenowe, spośród 177 uczestników badania. Łączna liczba respondentów w odniesieniu do każdego pytania uwzględnia zarówno respondentów, którzy udzielili istotnych odpowiedzi na pytania, jak i tych, którzy wybrali warianty odpowiedzi „nie wiem” lub „wolę nie mówić”. Nie uwzględniono w nim odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu, w których nie wybrano żadnej opcji odpowiedzi.
  [3].

W art. 16 rozporządzenia w sprawie EES wymieniono dane osobowe przetwarzane przez EES. W art. 39 przedstawiono wytyczne dotyczące zgodnego z prawem przetwarzania danych osobowych w EES.

Ogólniej rzecz ujmując, w art. 49 rozporządzenia w sprawie EES określono, że unijne przepisy o ochronie danych, w szczególności RODO i dyrektywa (UE) 2016/680,mają zastosowanie do przetwarzania danych osobowych w EES przez państwa członkowskie. Zgodnie z art. 5 RODO dane osobowe muszą być przetwarzane zgodnie z prawem, rzetelnie i w sposób przejrzysty. Przetwarzanie danych biometrycznych podlega ograniczeniom i zabezpieczeniom określonym w art. 9 RODO.

W art. 52 rozporządzenia w sprawie EES opisano prawa do ochrony danych, takie jak prawo dostępu do przechowywanych danych osobowych lub prawo do żądania sprostowania lub usunięcia danych. Zgodnie z art. 50 ust. 1 lit. l) wszystkie osoby fizyczne muszą zostać poinformowane o przysługującym im prawie do wniesienia skargi do odpowiedniego organu nadzorczego, jeżeli uważają, że ich prawa do ochrony danych zostały naruszone (w celu uzyskania informacji zob. sekcja 1).

Poniższe wytyczne mogą pomóc władzom krajowym w przetwarzaniu danych osobowych w systemie EES zgodnie z przepisami UE dotyczącymi ochrony danych.

• Wytyczne 3.1: Przeprowadzanie oceny skutków dla ochrony danych przed uruchomieniem nowych komponentów EES, z udziałem krajowych organów ochrony danych, w zależności od potrzeby.
• Wytyczne 3.2: Zapewnienie bezpieczeństwa oraz regularnej konserwacji sprzętu i oprogramowania opracowanego i wdrożonego na poziomie krajowym poprzez ciągłą optymalizację techniczną, proaktywne zabezpieczenia i kontrole systemu.
• Wytyczne 3.1: Stosowanie wielowarstwowych środków cyberbezpieczeństwa w celu ochrony danych osobowych przed nieautoryzowanym dostępem, włamaniami lub niewłaściwym użyciem

Niniejsze wytyczne mogą również należeć do kompetencji kadry kierowniczej na przejściach granicznych (BCP).

• Wytyczne 3.4: Udzielanie wsparcia i wytycznych BCP w zakresie zapewnienia środowiska, które gwarantuje poufność i prywatność podczas zbierania danych osobowych od obywateli państw trzecich.
• Wytyczne 3.5: Wsparcie BCP w instalacji osłon prywatności na systemach samoobsługowych oraz ochronnych folii na ekranach lub oknach kabin kontroli granicznej, jeśli jest to zasadne.
• Wytyczne 3.6: Podnoszenie świadomości w zakresie konsekwencji błędów wprowadzania danych i szczególnie poważnego wpływu, jaki mogą mieć na daną osobę.
• Wytyczne 3.7: Organizowanie szkoleń i udzielanie wytycznych funkcjonariuszom pierwszej linii dotyczących korekt danych dokonywanych na pierwszej linii (np. błędy w samoobsługowej rejestracji) oraz przypadków do przekazania na drugą linię (np. błędne obliczenie dni pobytu), zgodnie z ustalonymi politykami korekty danych.
• Wytyczne 3.8: Organizowanie szkoleń i udzielanie wytycznych funkcjonariuszom, jak skutecznie informować obywateli państw trzecich, którzy zgłaszają żądanie sprostowania, uzupełnienia lub usunięcia danych, o właściwym organie do kontaktu i sposobie postępowania w związku z ich wnioskiem.

• „Praktyczny podręcznik EES” Komisji Europejskiej dla organów krajowych (niedostępny publicznie).
• Rada Europy, Europejski Trybunał Praw Człowieka i Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej, Podręcznik europejskiego prawa dotyczącego azylu, granic i imigracji – Wydanie 2020, Urząd Publikacji Unii Europejskiej, Luksemburg, 2020, w szczególności rozdział 2. Aktualizacja zaplanowana na 2026 r.
• Rada Europy, Europejski Trybunał Praw Człowieka, Europejski Inspektor Ochrony Danych i Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej, Podręcznik europejskiego prawa o ochronie danych – wydanie z 2018 r., Urząd Publikacji Unii Europejskiej, Luksemburg, 2018 r.