Handbook / Guide / Manual
8
October
2025

System Wjazdu/Wyjazdu: Wytyczne dla kadry kierowniczej dotyczące praw podstawowych

System EES (Entry/Exit System), który ruszy w 2025 roku, będzie rejestrował obywateli państw trzecich przekraczających zewnętrzne granice UE. Niniejsze wytyczne FRA mają wesprzeć kadrę zarządzającą odpowiedzialną za funkcjonowanie nowego systemu. Mają pomóc im zapewnić zgodność z unijną ochroną praw podstawowych. Przedstawiają kwestie operacyjne, takie jak jasna komunikacja, godne pobieranie danych biometrycznych oraz ochrona danych. Obejmują także potrzeby szkoleniowe personelu. Na podstawie badań terenowych przeprowadzonych w 10 przejściach granicznych w 6 państwach członkowskich, wytyczne te mają zagwarantować poszanowanie praw podstawowych w ramach nowego systemu. Oddzielna publikacja z wytycznymi dla funkcjonariuszy straży granicznej towarzyszy temu dokumentowi.


FRA przeprowadziła badania i wniosła wiedzę specjalistyczną w zakresie praw podstawowych do działań szkoleniowych dotyczących EES, ponieważ system ten będzie przetwarzał dane osobowe, w tym wrażliwe dane biometryczne, setek milionów obywateli państw spoza UE każdego roku.

Badania FRA miały na celu zebranie doświadczeń i oczekiwań praktyków i ekspertów w kwestiach istotnych dla wdrożenia EES. Badania objęły gromadzenie i przetwarzanie danych biometrycznych na granicach, na przykład za pośrednictwem zautomatyzowanych bramek kontroli granicznej, dostarczanie informacji obywatelom państw trzecich lub zarządzanie kolejkami w miejscach o ograniczonej przestrzeni.

W okresie od maja do września 2024 r. FRA gromadziła doświadczenia funkcjonariuszy straży granicznej, organów krajowych, organów ochrony danych i ekspertów ds. praw podstawowych. Badania terenowe przeprowadzono w sześciu państwach członkowskich UE, obejmując dziewięć punktów kontroli granicznej na granicach powietrznych, morskich i lądowych z odpowiednim doświadczeniem w przetwarzaniu danych biometrycznych na granicach. Dokładniej rzecz ujmując, zrealizowano następujące zadania badawcze.

  • Przeprowadzono wywiady z 30 organami i ekspertami na szczeblu krajowym, po pięciu w każdym z następujących państw członkowskich: Bułgaria, Estonia, Francja, Niemcy, Włochy i Polska.
  • W dziewięciu punktach kontroli granicznej przeprowadzono wywiady z 61 kierownikami zmian i 25 innymi zainteresowanymi stronami, takimi jak operatorzy portów lotniczych, przedsiębiorstwa transportowe i organizacje pozarządowe. W tych punktach kontroli granicznej straż graniczna zaoferowała dla badaczy oględziny z przewodnikiem, co umożliwiło przeprowadzenie obserwacji uczestniczącej.
  • Na dziewięciu przejściach granicznych, obejmujących łącznie 177 funkcjonariuszy straży granicznej, przeprowadzono ankietę.
  • Pracownicy FRA odwiedzili pięć punktów kontroli granicznej (lotniska we Frankfurcie i Wiedniu, terminal Eurostar we Francji oraz porty w Marsylii i Bari), obserwując i omawiając przygotowania do EES z odpowiednimi organami państw członkowskich.

Badania przeprowadzono w następujących punktach kontroli granicznej:

  • Bułgaria – Kapitan Andreewo (przejście graniczne) i port lotniczy w Sofii;
  • Estonia – Narwa (lądowy punkt graniczny);
  • Francja – port w Marsylii i przejście graniczne Eurostar;
  • Włochy – port lotniczy Rzym-Fiumicino i port w Bari; oraz
  • Polska – Medyka (przejście graniczne) i port lotniczy w Warszawie.

Wyniki badań stanowiły punkt wyjścia do opracowania niniejszych wytycznych FRA.