Από το 2011, ο Οργανισμός Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), το Συμβούλιο της Ευρώπης και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έχουν δημοσιεύσει εγχειρίδια σε διάφορους τομείς του ευρωπαϊκού δικαίου. Το παρόν εγχειρίδιο παρέχει μια επισκόπηση των ευρωπαϊκών νομικών προτύπων σχετικά με το άσυλο, τα σύνορα και τη μετανάστευση, επεξηγώντας τα εφαρμοστέα μέτρα τόσο του Συμβουλίου της Ευρώπης όσο και της ΕΕ.
Το εγχειρίδιο απευθύνεται σε νομικούς, δικαστές, εισαγγελείς, συνοριοφύλακες, υπεύθυνους των υπηρεσιών μετανάστευσης και άλλους συνεργαζόμενους με τις εθνικές αρχές, καθώς και σε εθνικούς οργανισμούς ανθρωπίνων δικαιωμάτων, μη κυβερνητικές οργανώσεις και άλλους φορείς που ενδέχεται να βρίσκονται αντιμέτωποι με νομικά ζητήματα σε οποιονδήποτε από τους υπό μελέτη τομείς.
Ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ κατέστη νομικά δεσμευτικός όταν τέθηκε σε ισχύ η Συνθήκη της Λισαβόνας τον Δεκέμβριο του 2009. Έχει το ίδιο νομικό κύρος με τις ιδρυτικές Συνθήκες της ΕΕ. Η Συνθήκη της Λισαβόνας προβλέπει επίσης την προσχώρηση της ΕΕ στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, η οποία είναι νομικά δεσμευτική για το σύνολο των κρατών μελών της ΕΕ και του Συμβουλίου της Ευρώπης.
Δεδομένου ότι δημοσιεύσαμε τη δεύτερη έκδοση του παρόντος εγχειριδίου το 2014, έχουν προκύψει σημαντικές εξελίξεις στον τομέα του ευρωπαϊκού δικαίου όσον αφορά το άσυλο, τα σύνορα και τη μετανάστευση. Για παράδειγμα, διάφορες εκδοθείσες πράξεις της ΕΕ αναβαθμίζουν ή θεσπίζουν νέα συστήματα τεχνολογίας των πληροφοριών μεγάλης κλίμακας της ΕΕ για τη διαχείριση της μετανάστευσης. Έχουν προκύψει επίσης μικρότερες νομοθετικές αλλαγές —για παράδειγμα, στο κεκτημένο του Σένγκεν όσον αφορά τα σύνορα, την αντικανονική μετανάστευση και τις θεωρήσεις.
Ομοίως, το Δικαστήριο της ΕΕ έχει διασαφηνίσει διάφορα νομικά ζητήματα που προκύπτουν από την εφαρμογή του δικαίου της ΕΕ όσον αφορά τη μετανάστευση και το άσυλο στο πλαίσιο της διαρκώς επεκτεινόμενης νομολογίας του. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έχει εκδώσει επίσης διάφορες σημαντικές αποφάσεις, ιδίως όσον αφορά τις συνθήκες υποδοχής των αιτούντων άσυλο. Υπό το πρίσμα αυτών των αλλαγών, το εγχειρίδιο έχρηζε επικαιροποίησης, ώστε να διασφαλιστεί ότι η νομική καθοδήγηση που παρέχει παραμένει ακριβής.