17
December
2020

Handboek Europees recht op het gebied van asiel, grenzen en immigratie - Uitgave 2020

Het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en het EU-recht vormen een steeds belangrijker kader voor de bescherming van de rechten van buitenlanders. Wetgeving van de Europese Unie met betrekking tot asiel, grenzen en immigratie ontwikkelt zich snel. Er is een aanzienlijke hoeveelheid jurisprudentie van het Europees Hof voor de rechten van de mens, met name met betrekking tot de artikelen 3, 5, 8 en 13 van het EVRM. Het Hof van Justitie van de Europese Unie wordt steeds vaker gevraagd zich uit te spreken over de uitlegging van wettelijke bepalingen van de Europese Unie op dit gebied. In de derde editie van dit handboek, geactualiseerd op grond van de ontwikkelingen tot juli 2020, wordt deze wetgeving van de Europese Unie en de jurisprudentie van de twee Europese hoven op toegankelijke wijze gepresenteerd. Het is bestemd voor juristen, rechters, openbaar aanklagers, immigratiebeambten en niet-gouvernementele organisaties in lidstaten van de EU en van de Raad van Europa.
Overzicht

Sinds 2011 publiceren het Bureau van de Europese Unie (EU) voor de grondrechten, de Raad van Europa en het Europees Hof voor de Rechten van de Mens handboeken over verschillende gebieden van het Europees recht. Dit handboek biedt een overzicht van de Europese wettelijke normen op het gebied van asiel, grenzen en immigratie, waarbij toepasselijke maatregelen van zowel de Raad van Europa als de EU worden toegelicht. 

Het handboek is bestemd voor juristen, rechters, openbaar aanklagers, grenswachters, immigratieambtenaren en anderen die samenwerken met nationale autoriteiten, alsook voor nationale mensenrechteninstellingen, niet-gouvernementele organisaties en andere instanties die te maken kunnen krijgen met juridische vraagstukken op de gebieden van dit handboek. 

Met de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon in december 2009 werd het Handvest van de grondrechten van de EU juridisch bindend. Het heeft dezelfde rechtswaarde als de Verdragen ter oprichting van de EU. Het Verdrag van Lissabon voorziet ook in toetreding van de EU tot het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens, dat juridisch bindend is voor alle lidstaten van de EU en de Raad van Europa. 

Sinds de publicatie van de tweede editie van dit handboek in 2014 hebben zich in de Europese wetgeving belangrijke ontwikkelingen voorgedaan op het gebied van asiel, grenzen en immigratie. Zo is een aantal EU-instrumenten aangenomen voor de modernisering of invoering van grootschalige EU-informatietechnologiesystemen voor het beheer van migratie. Er zijn ook kleinere wetswijzigingen doorgevoerd, bijvoorbeeld in het Schengenacquis inzake grenzen, irreguliere migratie en visa. 

Evenzo heeft het Hof van Justitie van de EU in zijn constant toenemende jurisprudentie een aantal juridische kwesties opgehelderd die voortvloeien uit de uitvoering van het migratie- en asielrecht van de EU. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens heeft ook een aantal belangrijke arresten gewezen, met name op het gebied van de opvangvoorzieningen voor asielzoekers. In het licht van dergelijke wijzigingen moest het handboek worden bijgewerkt om te zorgen dat het juridisch advies actueel blijft.

Brexit

Since the UK’s withdrawal from the EU as of 1 February 2020, British nationals are now third-country nationals.

After the transition period expired at the end of 2020, legal relations between the EU and the United Kingdom are governed, as of 1 January 2021, by the EU-UK Trade and Cooperation Agreement and its Protocols thereto.

The new arrangements set out the conditions for British nationals – who are exempt from visa requirement for short-term stays under Regulation (EU) 2019/592 – to work in, travel or move to the EU, paired with provisions on social security coordination.

The new treaty rules provide an additional basis for bilateral law enforcement cooperation to continue between the UK and the EU, including information-sharing on wanted and missing persons.

A Joint Political Declaration on Asylum and Returns notes the importance of good migration management and recognises the special circumstances arising from border controls and other complex travel arrangements. To this end, the UK intends to bilaterally negotiate with the most concerned EU Member States to reach practical arrangements on asylum, family reunion for unaccompanied children and irregular migration.